Trust img
Select City
गर्भावस्थेत पाळी येते का? रक्तस्रावाची कारणे

गर्भावस्थेत पाळी येते का? रक्तस्रावाची कारणे

doctor image
Dr. Prachi Benara

MBBS (Gold Medalist), MS (OBG), DNB (OBG), PG Diploma in Reproductive and Sexual health

16 Years of experience
Google
Add as a preferred
source on Google

मासिक पाळी चुकली आणि काही दिवसांनी थोडा रक्तस्राव दिसला, की गोंधळ उडतोच. मग पहिला प्रश्न मनात येतो, गर्भावस्थेत पाळी येते का? उत्तर समजायला गर्भधारणेनंतर शरीरात काय बदलते, तेच आधी पाहावे लागते.

खरे सांगायचे तर गर्भावस्थेत पाळी येत नाही. पण काही जणींना पाळीसारखा रक्तस्राव दिसतो. तो प्रत्येक वेळी धोक्याचा नसतो. कधी कधी मात्र डॉक्टरांना दाखवावा लागतो. गर्भावस्थेत पाळी आणि रक्तस्राव यांतला फरक, कारणे आणि घ्यायची काळजी या लेखात सोप्या शब्दांत पाहू.

गर्भावस्थेत पाळी येते का?

थोडक्यात उत्तर, नाही. गर्भधारणा झाली की शरीर पाळीची प्रक्रिया थांबवते. यामागे हार्मोन्सची मोठी भूमिका असते.

मासिक चक्रात दर महिन्याला अंडोत्सर्ग होतो आणि गर्भाशयाचे आवरण जाड होते. गर्भधारणा न झाल्यास तेच आवरण बाहेर पडते, यालाच पाळी म्हणतात. गर्भधारणा झाल्यावर प्रोजेस्टेरॉन हे आवरण टिकवून ठेवते. अंडोत्सर्गही थांबतो. म्हणून खरी पाळी येण्याचा प्रश्नच उरत नाही.

गर्भावस्थेत पाळीसारखा रक्तस्राव होऊ शकतो का?

होय, होऊ शकतो. विशेषतः पहिल्या काही आठवड्यांत असे घडते. अनेकींना ती पाळीच वाटते, पण कारण वेगळे असते.

पाळी अपेक्षित असते त्याच सुमारास भ्रूण गर्भाशयात रुजतो. त्या वेळी हलका गुलाबी किंवा तपकिरी स्राव दिसू शकतो. याला इम्प्लांटेशन ब्लीडिंग म्हणतात. तो साधारण एक-दोन दिवसच टिकतो.

गर्भधारणेनंतर रक्तस्राव किती सामान्य आहे?

पहिल्या तिमाहीत हलका रक्तस्राव तसा सामान्य आहे. सुमारे १५ ते २५ टक्के महिलांना हा अनुभव येतो. त्यातल्या बहुतेकींची गर्भावस्था पुढे नीट चालते.

तरीही सगळे रक्तस्राव सारखे नसतात. थेंब-थेंब स्पॉटिंग एक गोष्ट, आणि पॅड भिजवणारा रक्तस्राव दुसरी. गर्भावस्थेत रक्तस्राव जास्त असेल, तर तो सामान्य मानू नये.

सुरुवातीच्या तिमाहीतील रक्तस्रावाची कारणे

पहिल्या तिमाहीतील रक्तस्रावामागे अनेक कारणे असू शकतात. त्यातली बरीचशी निरुपद्रवी असतात. काहींची मात्र तपासणी करावी लागते. सामान्यपणे दिसणारी कारणे अशी:

  • भ्रूण गर्भाशयात रुजणे. इम्प्लांटेशनची लक्षणे साधारण याच काळात दिसतात.
  • हार्मोन्समधील बदल, ज्यामुळे आवरण थोडे सैल होते.
  • गर्भाशयाचे मुख नाजूक होणे. संबंधानंतर किंवा तपासणीनंतर थेंब दिसू शकतात.
  • योनीमार्गातील संसर्ग.
  • सुरुवातीचा गर्भपात किंवा इतर गुंतागुंत.

पाळी आणि गर्भावस्थेतील रक्तस्राव यात काय फरक आहे?

दोन्ही रक्तस्राव सुरुवातीला सारखेच वाटतात. पण नीट पाहिले, तर फरक दिसतो. खालील तक्त्यात मुख्य फरक दिले आहेत. शंका असेल, तर घरी गर्भधारणा चाचणी करून पाहा.

मुद्दा मासिक पाळी गर्भावस्थेतील रक्तस्राव
रंग गडद लाल किंवा तांबडा हलका गुलाबी किंवा तपकिरी
प्रमाण आधी कमी, मग वाढते फक्त थेंब किंवा हलका स्राव
कालावधी साधारण ३ ते ७ दिवस काही तास ते एक-दोन दिवस
गाठी कधी कधी पडतात सहसा पडत नाहीत
वेदना पोटात कळा, कधी जास्त सौम्य कळा किंवा काहीच नाही
इतर लक्षणे पाळी संपल्यावर बरे वाटते मळमळ, थकवा, स्तनांमध्ये जडपणा

हे एखाद्या समस्येचे लक्षण असू शकते का?

कधी कधी असू शकते. हे प्रत्येक वेळी घडत नाही, पण दुर्लक्ष करणेही योग्य नाही.

रक्तस्रावामागे गर्भपात असू शकतो. कधी भ्रूण गर्भाशयाबाहेर रुजतो, म्हणजे अस्थानिक गर्भधारणा होते. क्वचित मोलर प्रेग्नन्सी हेही कारण ठरते. नेमके कारण सोनोग्राफी आणि रक्त तपासणीतूनच कळते.

गर्भावस्थेत रक्तस्राव का होतो?

गर्भावस्थेत शरीरात बरेच बदल होतात. गर्भाशयाकडे जाणारा रक्तपुरवठा वाढतो. गर्भाशयाचे मुखही अधिक नाजूक होते. त्यामुळे लहानशा कारणानेही थेंब दिसू शकतात.

शारीरिक संबंध किंवा अंतर्गत तपासणी हे यामागचे सामान्य कारण आहे. नंतरच्या महिन्यांत प्लॅसेंटाशी संबंधित समस्या किंवा वेळेआधी सुरू झालेल्या प्रसववेदना यांमुळेही रक्तस्राव होऊ शकतो.

गर्भावस्थेतील पाळीसारख्या वेदना म्हणजे काय?

अनेकींना पोटाच्या खालच्या भागात पाळीसारख्या कळा जाणवतात. त्या सहसा सौम्य असतात.

गर्भाशय वाढताना त्याला ताण येतो. त्याला आधार देणारे स्नायूबंधही ताणले जातात. काही जणींना भ्रूण रुजताना अशा कळा येतात. याला गर्भावस्थेत पाळीसारख्या वेदना म्हटले जाते.

गर्भावस्थेत रक्तस्राव कधी गंभीर मानावा?

काही लक्षणे दिसली, तर वाट पाहू नका. ती गंभीर समस्येकडे बोट दाखवतात. अशा वेळी लगेच रुग्णालयात जा. ही लक्षणे लक्षात ठेवा:

  • तासाभरात पॅड पूर्ण भिजणे.
  • तीव्र किंवा एकाच बाजूला जाणवणारी पोटदुखी.
  • रक्ताच्या गाठी किंवा ऊतींचे तुकडे पडणे.
  • चक्कर येणे किंवा बेशुद्ध पडल्यासारखे वाटणे.
  • ताप, थंडी किंवा खांद्याकडे पसरणारी वेदना.

गर्भावस्थेत पाळीसारख्या वेदना किती वेळ टिकतात?

हे प्रत्येकीसाठी वेगळे असते. सौम्य कळा सहसा काही तास ते एक-दोन दिवस जाणवतात. त्या येतात आणि जातात. विश्रांती घेतल्यावर कमी होतात.

वेदना वाढत गेल्या किंवा अनेक दिवस राहिल्या, तर डॉक्टरांना दाखवा. रक्तस्रावासोबत वेदना असतील, तर अजिबात थांबू नका.

गर्भावस्थेतील स्पॉटिंग आणि रक्तस्राव कसा ओळखावा?

स्पॉटिंग आणि रक्तस्राव यात फरक आहे. तो ओळखता आला, तर डॉक्टरांना नेमकी माहिती देता येते. त्यासाठी काही गोष्टी नोंदवून ठेवा:

  • स्पॉटिंग: अंतर्वस्त्रावर किंवा टिश्यूवर फक्त काही थेंब दिसतात.
  • हलका रक्तस्राव: पँटी लायनर लावावा लागतो.
  • जास्त रक्तस्राव: पॅड वापरावा लागतो.
  • रंग, प्रमाण आणि वेळ यांची नोंद ठेवा.
  • सोबत वेदना किंवा चक्कर आहे का, तेही पाहा.

आयव्हीएफनंतर गर्भावस्थेत रक्तस्राव झाल्यास काय करावे?

आयव्हीएफनंतर हलका रक्तस्राव अनेकींना होतो. तो नेहमीच चिंताजनक नसतो. भ्रूण प्रत्यारोपणानंतर भ्रूण रुजताना थेंब दिसू शकतात. औषधे आणि तपासण्यांमुळेही असे घडते.

शांत राहा आणि विश्रांती घ्या. डॉक्टरांनी दिलेली औषधे स्वतःहून बंद करू नका. रक्तस्रावाचे प्रमाण आणि रंग लिहून ठेवा. मग आपल्या फर्टिलिटी क्लिनिकला लगेच कळवा. रक्तस्राव जास्त असेल किंवा वेदना तीव्र असतील, तर त्वरित रुग्णालयात जा. Birla Fertility & IVF चे तज्ज्ञ या टप्प्यावर तुम्हाला योग्य मार्गदर्शन देऊ शकतात.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

  • पहिल्या तिमाहीत स्पॉटिंग सामान्य आहे का?

होय, पहिल्या तिमाहीत अनेकींना स्पॉटिंग होते. गर्भावस्थेत स्पॉटिंग हलके आणि थोड्या वेळाचे असेल, तर सहसा काळजीचे कारण नसते. तरीही डॉक्टरांना कळवा. सोबत तीव्र वेदना असेल, तर लगेच तपासणी करा.

  • गर्भावस्थेत रक्तस्राव कधी चिंतेचा विषय ठरतो?

रक्तस्राव जास्त असेल, गाठी पडत असतील किंवा तीव्र वेदना होत असतील, तेव्हा काळजी करावी. चक्कर येणे हेही धोक्याचे लक्षण आहे. गर्भावस्थेत रक्तस्राव अशा स्वरूपात दिसला, तर लगेच डॉक्टरांकडे जा.

  • गर्भावस्थेत पाळी येते का?

नाही, गर्भावस्थेत पाळी येत नाही. गर्भधारणेनंतर अंडोत्सर्ग थांबतो आणि गर्भाशयाचे आवरण टिकून राहते. जो रक्तस्राव दिसतो, तो पाळी नसून इतर कारणांमुळे होणारा स्राव असतो.

  • गर्भधारणेनंतरही पाळी येऊ शकते का?

खरी पाळी येत नाही. पण हलका रक्तस्राव होऊ शकतो आणि अनेकींना ती पाळीच वाटते. तो इम्प्लांटेशन किंवा हार्मोन्समुळे होतो. म्हणून पाळी चुकल्यावर चाचणी करा आणि गर्भावस्थेत पाळी आली, असे गृहीत धरू नका.

  • पोटातील कळांमुळे बाळाला इजा होऊ शकते का?

सौम्य कळांमुळे बाळाला इजा होत नाही. गर्भाशय वाढताना अशा कळा येतात. पण गर्भावस्थेत पाळीसारख्या वेदना तीव्र झाल्या किंवा रक्तस्रावासोबत आल्या, तर डॉक्टरांना दाखवा.

  • गर्भधारणेच्या पहिल्या महिन्यात पाळी येऊ शकते का?

पहिल्या महिन्यात खरी पाळी येत नाही. मात्र अपेक्षित तारखेच्या आसपास हलके स्पॉटिंग दिसू शकते. ते इम्प्लांटेशन ब्लीडिंग असू शकते. त्याला गर्भावस्थेत पाळी समजू नका, चाचणी करा.

  • दोन महिन्यांच्या गर्भावस्थेत पाळी येते का?

नाही, दोन महिन्यांच्या गर्भावस्थेत पाळी येत नाही. या काळात रक्तस्राव दिसला, तर कारण शोधावे लागते. तो हार्मोन्स, गर्भाशयाचे मुख किंवा एखादी गुंतागुंत यांमुळे असू शकतो. त्यामुळे डॉक्टरांना भेटा.

  • गर्भावस्थेत पाळीसारख्या वेदना का होतात?

गर्भाशय वाढताना त्याचे स्नायू आणि आधारबंध ताणले जातात. त्यामुळे पोटात कळा येतात. भ्रूण रुजताना हार्मोन्सही बदलतात, म्हणूनच गर्भावस्थेत पाळीसारख्या वेदना जाणवतात.

  • गर्भावस्थेत रक्तस्राव सामान्य आहे का?

हलका रक्तस्राव अनेकींना होतो, म्हणून तो काही प्रमाणात सामान्य आहे. जास्त रक्तस्राव मात्र सामान्य नसतो. सोबत वेदना किंवा चक्कर असेल, तर आणखी काळजी घ्या. गर्भावस्थेत रक्तस्राव झाल्यास डॉक्टरांना सांगा.

  • गर्भावस्थेत रक्तस्रावासाठी डॉक्टरांना कधी भेटावे?

रक्तस्राव कितीही हलका असला, तरी डॉक्टरांना कळवा. जास्त रक्तस्राव, तीव्र वेदना किंवा गाठी असतील, तर लगेच भेटा. आयव्हीएफनंतर रक्तस्राव झाल्यास क्लिनिकशी तत्काळ बोला. गर्भावस्थेत रक्तस्राव झाला, तर तपासणी करून घेणे चांगले.

To know more

Birla Fertility & IVF aims at transforming the future of fertility globally, through outstanding clinical outcomes, research, innovation and compassionate care.

Need Help?

Talk to our fertility experts

Had an IVF Failure?

Talk to our fertility experts