પીરિયડ્સ વહેલા કેવી રીતે લાવવા? મોડા માસિકના કારણો

માસિક મોડું થવાનાં કારણો શું હોઈ શકે?

સામાન્ય રીતે માસિક ચક્ર 21 થી 35 દિવસનું હોય છે. તેનાથી વધારે સમય લાગે, તો માસિક મોડું કહેવાય. અનિયમિત માસિકનાં કારણો ઘણાં હોય છે, તેમાંથી મુખ્ય કારણો નીચે મુજબ છે.

• ગર્ભ રહેવો: મોડા માસિકનું સૌથી સામાન્ય કારણ ગર્ભ છે, એટલે સૌથી પહેલાં એ જ તપાસો.
• માનસિક તાણ: ચિંતા અને દબાણ હોર્મોનનું સંતુલન બગાડે છે.
• વજનમાં અચાનક વધઘટ થવી.
• જરૂર કરતાં વધારે કસરત કરવી.
• ઊંઘના અનિયમિત કલાકો કે મુસાફરીથી બદલાયેલી દિનચર્યા.
• પીસીઓએસ, થાઇરોઇડની તકલીફ કે હોર્મોનની ગડબડ.
• સ્તનપાનનો સમય અને રજોનિવૃત્તિની આસપાસનાં વર્ષો.

આમાંથી કયું કારણ તમને લાગુ પડે છે, તે તબીબની તપાસ વિના નક્કી કરવું મુશ્કેલ છે.

માસિક વહેલું લાવવા માટેની દવા

કુદરતી રીતે માસિક ન આવે, ત્યારે તબીબ દવા લખી શકે છે. પણ દવા પહેલાં ગર્ભ ન હોવાની ખાતરી કરવી અનિવાર્ય છે. માસિક વહેલું લાવવાની દવા કઈ અને કેટલી લેવી, તે દરેક મહિલા માટે અલગ હોય છે.

સામાન્ય રીતે પ્રોજેસ્ટેરોન જેવી હોર્મોનની ગોળીઓ થોડા દિવસ આપવામાં આવે છે. ગોળી બંધ કર્યાના થોડા દિવસ પછી માસિક શરૂ થાય છે. દિવસ અને માત્રા તબીબ નક્કી કરે છે, એટલે અહીં કોઈ આંકડા આપ્યા નથી.

કેટલાકને ઉબકા, માથાનો દુખાવો, સ્તનમાં દુખાવો કે વધારે રક્તસ્રાવ થઈ શકે છે. અમુક વ્યક્તિઓમાં લોહી ગંઠાઈ જવાનું જોખમ પણ વધે છે. તેથી પોતાની મેળે દવા લેવી નહીં. એમ કરવાથી તકલીફનું સાચું કારણ દબાઈ જાય છે.

માસિક માટે કસરત

નિયમિત કસરતથી પેડુના વિસ્તારમાં લોહીનું પરિભ્રમણ સુધરે છે. તાણ ઓછો થાય છે, જે ચક્રને નિયમિત રાખવામાં મદદ કરે છે. નીચેની કસરતો અને આસનો આ માટે ઉપયોગી ગણાય છે.

• રોજ ઝડપી ચાલવું.
• દોરડા કૂદવા જેવી હળવી કસરત.
• ભુજંગાસન.
• બદ્ધકોણાસન.
• માલાસન.

આ આસનો પેડુના સ્નાયુઓને સક્રિય કરે છે. જોકે તેની અસર એકદમ નહીં, ધીમે ધીમે દેખાય છે. બીજી બાજુ, ખૂબ ભારે કસરત કરવાથી કે વજન બહુ ઓછું હોવાથી શરીર હોર્મોન બનાવવાનું ઘટાડી દે છે. પરિણામે માસિક વધુ મોડું થાય છે. એટલે રોજ અડધો કલાક ચાલવું કે યોગાસન કરવું, એ મધ્યમ અને સલામત રસ્તો ગણાય.

માસિક વહેલું લાવવા માટેના ઘરેલુ ઉપાયો

વર્ષોથી ચાલતા ઘરેલુ નુસખા પર ઘણા લોકોને ભરોસો હોય છે. પણ તેની અસર વિજ્ઞાનથી સાબિત થયેલી નથી. એટલે તેના પર પૂરો આધાર રાખવો નહીં. લોકો સામાન્ય રીતે નીચેના ઉપાયો અજમાવે છે.

• આદુની ચા.
• ગોળ અને તલ.
• થોડું કાચું પપૈયું.
• અજમોદનું પાણી.
• હળદરવાળું દૂધ.
• વિટામિન સીથી ભરપૂર ફળો.
• નીચલા પેટ પર હૂંફાળો શેક, જેનાથી શરીરને આરામ મળે છે.

ગર્ભ રહ્યો હોય તો આમાંથી કેટલીક વસ્તુઓ નુકસાન કરી શકે છે. યાદ રાખો કે આ ઉપાયો ચકાસાયેલા નથી અને પરિણામ દરેકમાં જુદું રહે છે. ગર્ભની જરાય શક્યતા હોય તો આ બધું ટાળવું.

એક મહિનાથી માસિક ન આવ્યું હોય તો શું કરવું?

એક મહિનો વીતી જાય અને માસિક ન આવે, તો પહેલાં ગભરાશો નહીં. સૌથી પહેલું પગલું ઘરે ગર્ભ પરીક્ષણ કરવાનું છે. ગર્ભ પરીક્ષણ કેવી રીતે કરવું તે જાણી લો અને સવારના પહેલા પેશાબથી તપાસ કરો. પરિણામ નકારાત્મક આવે છતાં માસિક ન આવે, તો એક અઠવાડિયા પછી ફરી તપાસ કરો.

એ દરમિયાન પૂરતી ઊંઘ લો, પૌષ્ટિક ભોજન કરો અને મન શાંત રાખવાનો પ્રયત્ન કરો. ત્રણ મહિના સુધી માસિક ન આવે, અથવા સાથે તીવ્ર દુખાવો કે વધારે રક્તસ્રાવ હોય, તો સ્ત્રીરોગ નિષ્ણાતને મળો. તેઓ લોહીની તપાસ, હોર્મોનની તપાસ અને સોનોગ્રાફી દ્વારા કારણ શોધી શકે છે.

માસિક ચક્ર ગણતરી સાધનથી આગામી માસિકની તારીખ કેવી રીતે જાણવી?

માસિક ચક્ર છેલ્લા માસિકના પહેલા દિવસથી આગામી માસિકના પહેલા દિવસ સુધી ગણાય છે. ગણતરી સાધનમાં તમારે છેલ્લા માસિકની તારીખ અને ચક્રની સરેરાશ લંબાઈ નાખવાની હોય છે. ઉદાહરણ તરીકે, ચક્ર 28 દિવસનું હોય અને છેલ્લું માસિક પહેલી તારીખે શરૂ થયું હોય, તો આગલું 29 તારીખની આસપાસ આવશે.

વધુ ચોકસાઈ જોઈતી હોય તો માસિક ચક્રના તબક્કા સમજવા ઉપયોગી છે, જેમ કે અંડોત્સર્ગ પહેલાંનો સમય કેવો હોય છે. ચક્ર પહેલેથી અનિયમિત હોય તો આ સાધન માત્ર અંદાજ આપે છે. એવા સમયે તબીબની સલાહ વધુ મહત્વની બને છે.